Make your own free website on Tripod.com

5-a Leciono

 

Sur la ĉielo brilas la steloj kaj la luno.

En la bela ĝardeno, inter la grandaj, malnovaj arboj kaj lago promenas Petro kaj Maria.

Petro estas juna kaj forta. Maria estas juna kaj bela.

Maria sidas sur benko.

Petro ne sidas; li staras kaj rigardas. Lia koro estas varma.

 

 

 

Petro rigardas ==> Marian.

(Ankaŭ la luno rigardas inter la arboj)

 

 

 

 

 

La koro de Petro estas birdo; ĝi flugas.

Petro amas. Petro amas Marian.

 

 

 

Petro ankaŭ sidas sur la benko, apud Maria.

Ili ne parolas.

La koro de Maria ankaŭ estas birdo kaj flugas.

 

 

Ankaŭ Maria amas Petron!

Nun Petro parolas. Li diras tre belan frazon: "

Mi amas vin!"

"Ĉu vi amas min, Maria?"

 

La fraŭlino respondas: "Jes, mi amas vin!"

Ili estas feliĉaj, tre feliĉaj, iliaj koroj dancas kaj kantas.

Li kisas ŝin kaj ŝi kisas lin. La luno kaj la steloj ankaŭ dancas.

 

 

 


Kiun rigardas Petro? -Marian.

Kiun amas Petro? -Marian.

Kiun Petro kisas? -Marian.

Kiun Maria amas? -Petron.

Kiun Maria kisas? -Petron.

Kiu amas Marian? -Petro.

Kiu amas Petron? -Maria.

Ĉu Petro kisas la katon? Ĉu Maria kisas vin? Kiu promenas kun Maria? Kie ili promenas? Ĉu tie estas arboj kaj benko? Kio brilas sur la ĉielo?

La sinjorino trinkas vinon.
En la botelo estas vino.
Kion trinkas la sinjorino?
Kio estas en la botelo?
La sinjoro manĝas pomon.
Sur la tablo estas pomo.
Kion manĝas la sinjoro?
Kio estas sur la tablo?

 

La patrino ordonas: Manĝu la supon!

La infano ne ŝatas la supon.

Kiu ordonas? Kion ŝi diras? Ĉu vi ŝatas supon? Ĉu vi ŝatas la malvarman kafon?

La instruisto ordonas: legu la lecionon!

La patrino donas supon al infano.

Kiu donas supon? Kion donas la patrino? Al kiu ŝi donas supon?

La maljuna sinjoro amas la blondan fraŭlinon, sed la blonda fraŭlino ne amas la maljunan sinjoron...

Kiun li amas? Kiun ŝi ne amas?

Ĉu katoj kaj hundoj estas bonaj amikoj?

Sed mi kaj vi estas esperantistoj: ni estas bonaj amikoj.

Donu al mi vian manon!

VOCABULARIO

BENKO BANCO (asiento) AMI AMAR
BOTELO BOTELLA DANCI DANZAR
FRAZO FRASE DIRI DECIR
LAGO LAGO DONI DAR
LECIONO LECCIÓN FARI HACER
LUNO LUNA KISI BESAR
PATRO PADRE LEGI LEER
STELO ESTRELLA ORDONI ORDENAR, MANDAR
SUPO SOPA PROMENI PASEAR
VINO VINO RESPONDI RESPONDER
    RIGARDI MIRAR
    ŜATI GUSTAR DE
NUN AHORA TRINKI BEBER
TRE MUY    
       
       

LA INSTRUISTO PAROLAS

PETRO AMAS... Si en castellano dijésemos: Pedro ama María, no sabríamos quién ama a quién. Pero como es muy importante saber diferenciar el que ejecuta una acción (sujeto del verbo) de quien la sufre (complemento dirrecto), todas las lenguas se valen de algún artificio para lograrlo.

En castellano señalamos el caso acusativo en los sustantivos por medio de la preposición a.

Pedro ama a María, a María ama Pedro.

Pero tratandose de pronombres presonales el método varía; usamos aquí pronombres con otras formas.

Él la ama, ella lo ama.

Es decir, que para señalar al actor de la acción (sujeto) usamos las formas: yo, tú, él, ella, nosotros, vosotros, ellos, ellas, y para indicar al que subre la acción expresada por el verbo (complemento directo) usamos: me, te, lo, la, nos, os, los, las.

En esperanto una sola forma indica el complemento directo en nombres y pronombres: la terminación n.

Li amas ŝin.

Petro amas Marian.

En castellano puedo decir tú me amas (sujeto - complemento - verbo), pero no tú amas me En Esperanto gracias a esta feliz terminación n el orden es libre, simplificando grandemente la sintaxis (ordenación de las palabras).

Vi amas min, vi min amas, min vi amas, amas vi min, amas min vi, etc. Y el significado será siempre el mismo, aunque la forma más corriente sea vi amas min.

Los adjetivos concuerdan en caso con los sistantivos: Mi manĝas du ruĝajn pomojn. Mi manĝas ruĝan pomon. Pronuncie ojn como "oin" en boina, conservando el acento en la sílaba anterior: pómojn.

Para el caso de que Ud. nunca haya estudiado una lengua extranjera, vamos a recordarle una simple fórmula para saber si el verbo de una oración exige o no el caso acusativo.

1- Busque el verbo de la oración.

2- Busque la persona o cosa que ejecuta la acción que el verbo expresa, y tendra el sujeto.

3- Busque la persona o cosa direcamente afectada por esa acción y tendrá el complemento directo.

O de otro modo, si tomamos la oración:

El perro muerde al gato.

Y, hallado el verbo (muerde) preguntamos: żQuién es el que (muerde)? Tendremos el sujeto (el perro). Y luego żQué es lo que muerde (el perro)?, la respuestas nos dará el complemento directo (el gato). Se dice también que "perro" está en caso nominativo y "gato" en caso acusativo, que son los dos únicos casos que existen en Esperanto.

KIUN, KION. Los pronombres interrogativos kiu, kio, cuando reemplazan a un nombre en acusativo toman la n final.

Kiu estas en la ĉambro? - żQuién está en la habitación?

Kiun vi vidas en la ĉambro? - żA quién ve Ud. en la habitación?

Kiujn vi vidas? - żA quiénes ve Ud.? Al pronunciar kiujn, recuerde que el acento permanece sobre al anteúltima vocal: kí-ujn.

Kio estas sur la tablo? - żQué hay sobre la mesa?

Kion vi vidas sur la tablo? - żQué ve Ud. sobre la mesa?

ŜATI. Note que ŝati es verbo transitivo, como apreciar; mi ŝatas Petron - yo aprecio a Pedro. Malŝati es despreciar, sentir disgusto: mi malŝatas tiun homon - yo desprecio a ese hombre; mi malŝatas la tabakon - me disgusta el tabaco.

AL es una preposición que traduce a a, hacia. Se la usa para señalar el complemento directo: Petro donas floron al Maria. Sujeto verbo comp. directo prep. comp. indirect. No confunda la preposición al del Esperanto, con la contracción castellana al (=a él), que se traduce al la. Li iras al la maro - él va al mar. Li iras al la montoj - él va a las montañas.

-U. La terminación -u forma el modo imperativo-volitivo. LEGU! - Lee! Estu gaja; kantu kaj dancu! - Sé alegre; canta y baila! Lernu vian lecionon!


6-a Leciono